Nhờ sự phát triển của thuốc kháng vi-rút (ARV), HIV ngày nay đã trở thành một bệnh mạn tính có thể kiểm soát được. Tuy nhiên, bên cạnh việc tuân thủ điều trị, chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng, duy trì thể trạng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người nhiễm HIV.
HIV là căn bệnh gây suy giảm hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh. Khi hệ miễn dịch bị ảnh hưởng, nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng của cơ thể cũng tăng lên để chống lại bệnh tật và duy trì các hoạt động sống. Vì vậy, dinh dưỡng được xem là một trong những yếu tố quan trọng hỗ trợ quá trình điều trị HIV hiệu quả.
Theo bác sĩ Lương Minh Tuấn, Trưởng khoa Da liễu, Trưởng phòng khám ngoại trú HIV/AIDS, Bệnh viện A Thái Nguyên, người nhiễm HIV cần có chế độ ăn uống đầy đủ và cân đối các nhóm chất dinh dưỡng gồm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Trong đó, chất đạm đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì giúp tái tạo tế bào, duy trì khối cơ và tăng cường hệ miễn dịch. Các thực phẩm giàu đạm như thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại đậu nên được bổ sung thường xuyên trong bữa ăn hằng ngày.
Bên cạnh đó, rau xanh và trái cây tươi là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng. Người bệnh cũng cần uống đủ nước mỗi ngày và hạn chế sử dụng thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo bão hòa hoặc các loại đồ uống có cồn.
Là người sống chung với HIV trên 20 năm, chị Đàm Thị Tâm ở xã Đồng Hỷ cho biết trước đây chị thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, chán ăn và sụt cân. Sau khi được cán bộ y tế tư vấn về chế độ dinh dưỡng, chị bắt đầu thay đổi thói quen ăn uống. “Trước kia tôi nghĩ chỉ cần uống thuốc đúng giờ là đủ. Nhưng khi được hướng dẫn cách ăn uống hợp lý, bổ sung thêm rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu đạm, sức khỏe của tôi cải thiện rõ rệt. Hiện nay tôi duy trì cân nặng ổn định và ít bị ốm hơn trước”. Từ là người được tư vấn và hướng dẫn điều trị ARV và chăm sóc dinh dưỡng cho bản thân, nay chị đã là người trưởng nhóm đồng đẳng đi tuyên truyền, vận động và tư vấn điều trị HIV, dinh dưỡng hợp lý cho các bạn cùng cảnh ngộ.
Không chỉ giúp duy trì thể trạng, dinh dưỡng hợp lý còn hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị bằng thuốc ARV. Một số bệnh nhân HIV có thể gặp tác dụng phụ của thuốc như buồn nôn, tiêu chảy hoặc giảm cảm giác thèm ăn. Chế độ dinh dưỡng phù hợp sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với quá trình điều trị, đồng thời giảm nguy cơ suy dinh dưỡng.
Bác sĩ Lương Minh Tuấn, công tác trong lĩnh vực điều trị HIV/AIDS trong nhiều năm qua, cho biết thêm: “Dinh dưỡng không thể thay thế thuốc ARV nhưng là yếu tố hỗ trợ rất quan trọng. Khi cơ thể được cung cấp đầy đủ dưỡng chất, người bệnh có khả năng đáp ứng điều trị tốt hơn, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội và cải thiện chất lượng cuộc sống.”

Ngoài việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, người nhiễm HIV cần đặc biệt chú ý đến vệ sinh an toàn thực phẩm. Do sức đề kháng suy giảm, họ dễ bị ảnh hưởng bởi các bệnh lây truyền qua thực phẩm. Vì vậy, người bệnh nên thực hiện nguyên tắc ăn chín, uống sôi, bảo quản thực phẩm đúng cách và hạn chế sử dụng các món ăn sống hoặc tái. Song song với chế độ dinh dưỡng hợp lý, việc duy trì lối sống lành mạnh cũng góp phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe. Tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc, giữ tinh thần lạc quan và tuân thủ điều trị là những yếu tố giúp người nhiễm HIV sống khỏe mạnh và hòa nhập cộng đồng.
Dinh dưỡng không thể thiếu trên hành trình điều trị HIV. Khi kết hợp giữa chế độ ăn khoa học, tuân thủ điều trị bằng thuốc ARV và lối sống lành mạnh, người nhiễm HIV hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh, làm việc hiệu quả và đóng góp tích cực cho xã hội.
VÂN KHÁNH